Beyin Tramvası

Beyin Tramvası

Beyin zedelenmelerinde kortizon işe yarar mı?
Yoğun bakım uzmanları bu konuda büyük bir sukutu hayal yaşadı. Eldeki verilerden yola çıkarak yapılan ciddi hesaplara göre, son 30 yıl içinde 10.000 kişi yanlış tedaviden hayatını kaybetmiş bunların 1000 ila 2000i yalnızca Almanyada. Zira ağır yaralanmalarda uygulanan en yaygın tedavilerden birinin, sadece faydalı olmadığı değil, hatta zararlı olduğu saptandı. 2004 sonbaharında uzmanların Lancet dergisinde yaptığı açıklamaya göre, beyin travması geçiren kazazedelerin korti koidlerle tedavi edilmeleri durumunda ölüm riski, plasebo verilmesine kıyasla daha yüksekti. Kortikoidler, kortizon gibi steroid hormonlardır.
"Crash" adı verilen bu araştırmada, yoğun bakım tıbbının önemli bir sorusuna yanıt bulmak için bütün dünyadan düzinelerce bilimci birlikte çalıştı. Ne de olsa gelişmiş ülkelerde trafik kazaları, en sık yaşanan ölüm sebepleri listesinde dördüncü sırada geliyor. Ve bu kazalarda en tehlikeli konplikasyon beyin travmalarıdır. Araştırmaya 48 ülkeden, beyin travması geçiren 10.008 hasta dahil edildi. Doktorlar, kazazedele re rutin şekilde kortikoid verilmesinin faydalı olup olmadığı, bu tedavinin hastaların hayatta kalma şansını arttırıp arttırmadığı sorusuna cevap aradılar.
Bu sorunun cevabının olumlu yönde olması akla yakın geliyor. Ne de olsa kortikoidlerin iltihap giderici etkisi var ve damarların sızıntı yapmasını önler. Bu iki özellik de yaralanmalardan doğan sonuçlan hafifletmekte faydalı olabilir. Çünkü beyin travmasında tek tehlike, önemli sinir kanallarının ve beyin bölgelerinin ezilmesi değil. Travma sebebiyle gri hücrelerin ya da aradaki dokunun şişmesiyle oluşan beyin ödemi de aynı derecede hayati tehlike anlamına gelebilir. Kafatasının içindeki beyin ancak sınırlı bir şekilde genişleyebildiği için, bu durumda önemli sinir yapıları tehlike altına giriyor. Birçok vakada ölüm, solunum ya da dolaşım sistemi merkezi sıkıştığı için gerçekleşiyor.
Kortikoidler gri hücrelerin şişmesini engelleyerek beyindeki basıncı düşürmeli aslında; en azından beklenti bu yönde. Latıcet dergisinde Crash araştırmasına bir yorum yayımlayan, Köln Üniversite Kliniğinden Stefan Sauerland, "Bu sonuç yetersiz verilere ve yanlış analojilere dayanıyor" diyor. "Kortikoidler omurilik zedelenmelerinde ve beyin tümörlerinde standart tedavi olduğu için, bunların beyin travmasında da faydalı olacağı düşünüldü." Bu konuda daha önce yapılan araştırmalar çok az hastayla gerçekleştirildi ve bu yüzden yeterince açık değildi. "Bu tedavinin etkili olduğuna inanılıyordu ama etkili olup olmayacağı aslında tam olarak bilinmiyordu" diye ifade ediyor Sauerland.
Yeni sonuçlar, konuya şüpheyle bakanları bile şaşırtıyor. "F.tı kötü durumda tedavinin ne faydasının ne de zararının olduğuna inanılıyordu" diyor Sauerland. Ama kaza sonrasındaki ilk iki hafta içinde, kortikoid tedavisi uygulanan hastalarda ölüm vakalarının sayısı plasebo verilen hastalardan 159 fazlaydı.
Bu veriler, mutlak risk olarak hesaplandığında, beyin travmasında kortikoid tedavisi uygulandığında yüzde 2 daha fazla ölüm vakası yaşandığı anlamına geliyor — faydalı olması beklenen bir ilaç için bu sonuç feci bir bilanço. Sauerland, temkinli hesaplamalara göre bile, 10.000 ölüm vakasının yanlış tedaviden kaynaklandığı düşüncesinde. Sanerland, "Araştırmanın kortikoid kullanımında ölümlerdeki artışın sebeplerini ortaya koyamadığını" kabul ediyor ama sonucun çok açık olduğunu belirtiyor: "Eldeki göstergelerle bu tedavi yöntemi katiyetle kabul edilemez."
Baş yaralanmaları yaşayan kazazedelerin tedavisinde son yıllarda bir tür belirsizlik yaşanıyordu. Küçük çaplı araştırmalar bu tedavinin hiç fayda sağlamadığını ya da çok düşük yarar getirdiğini ortaya koyduğundan beri, Almanyada bu tedavi klinikten kliniğe oldukça farklı uygulanıyordu. Crash araştırmasına katılan, Greifswald üniversitesinden Waltraud Kliest, "Biz beyin travmalarında artık kortikoidleri en azından on yıldır rutin olarak kullanmıyoruz" diyor. Ama başka kliniklerde, iltihap giderici bu ilaçlar hâlâ kullanılıyor.
90lı yılların sonunda gerçekleştirilen anketler, hastaların yüzde 30 ila 40ıııa bu tehlikeli ilaçların verildiğini ortaya koydu. Cîerçi birçok tıbbi tedavi rehberinde, bu hastalık tablosunda kortikoidler yaklaşık 2000lerin başından beri önerilmiyor. "Ama temkinli hesaplamalara göre, Almanyada beyin travmalarının yüzde 15 ila 20siııde hâlâ kortikoidlerin kullanıldığından yola çıkmamız gerekiyor" diyor Stefan Sauerland.
Bu sebepsiz tedavi çeşitliliğinin yanı sıra Freiburgdaki Almanya Cochrane Merkezinden Gerd Antesin işaret ettiği bir
sorun daha var: "Herhangi bir yanlış tedavinin etkilerini kestirebilmek için bu tedavinin ne sıklıkta uygulandığını bilmek gerekir." Bu söz kulağa çok sıradan geliyor. "Ama Almanyadaki sayılara ulaşmak son derece zor" diye ifade ediyor Antes. Bu yüzden, kaç ölüm vakasının şöhreti lekelenmiş bu tedaviden kaynaklandığını belirlemek Almanyada hiçbir zaman mümkün olmayacak.
Anlaşılan, Almanyada bu yapısal sorunlarda değişiklik yapma eğilimi de pek yok. Çekoslovakya, Belçika gibi ülkeler bu araştırmaya yüzlerce hastayla, hatta Büyük Britanya binden fazla hastayla katılırken, hastaların ancak 27si Almanyadandı bu sayı Uganda ve Arnavutluktan bile düşük.

0 yorum var

Siz de kendi yorumunuzu yazın :